Ceza Hukuku

Ceza Hukuku Nedir?

Toplu halde yaşayan insanların arasında çatışma çıkması, uyuşmazlık olmaması kaçınılmaz bir durumdur. Toplumda çatışma çıkmasını önleme görevi, uyuşmazlıklara çözüm bulma süreci ancak belirli bir yaptırımların uygulanmasıyla olur. Uygulanan bu yaptırımlara ceza adı verilir.

Genel ceza hukukunun konusunu, maddi ve manevi unsurlarıyla suç kavramı, ceza hukukuna hakim olan genel ilkeler, ceza kavramının tanımı, suçu ortadan kaldıran nedenler, cezayı azaltan ve ortadan kaldıran nedenler, içtima, iştirak, teşebbüs gibi tüm suçlar için geçerli olan ilke ve kavramlar oluşturur.
• Özel ceza hukukunun konusu ise ceza kanununa göre suç sayılan eylemler, bunların kendi aralarında tasnifi, suç sayılma nedenleri, kapsam ve sınırları ile birbirlerinden ayrılan yönleri ve bunlar için yasada öngörülen cezalar ve diğer tedbirlerdir.
• Ceza hukuku ayrıca ceza yargılaması usulü (ceza usul hukuku veya ceza muhakemesi hukuku) ile ceza infaz hukuku gibi geniş anlamda ceza hukuku kapsamında yer alan diğer dallar ile de yakından ilgilidir.

Ceza Hukuku Temel İlkeleri Nedir?

Ceza hukuku, kişi hak ve hürriyetleri üzerinde en fazla etkisi olan hukuk disiplinidir. Bu nedenle, ceza hukuku uygulamasında kişi hak ve hürriyetlerini güvence altına almaya yönelik bazı temel ilkeler kabul edilmiştir. Ceza hukukun en önemli iki temel ilkesi suçta ve cezada kanunilik ilkesi ile suçta ve cezada kusur ilkesidir.

1. Suçta ve cezada kanunilik ilkesi (nulla poena sine lege)

• Bu ilke uyarınca suç ve bunun karşılığı olan cezanın ancak kanun ile belirlenmesi gerekir. Bu temel ilke, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu‘nun 2. maddesinin 1. fıkrasında yer almaktadır: “Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz.” Bu da suç tanımının belirgin ve açık biçimde kanunla düzenlenmesini gerektirir. Belirsiz ve muğlak ifadelerle suç tanımlanamaz (nulla poena sine lege certa).

• Kanunilik ilkesinin gerektirdiği bir başka şart da, aleyhe olan kanunun geçmişe yürüyemeyeceğidir. Yani, işlendiği sırada suç olmayan bir fiilden dolayı, sonradan fiilin suç olarak düzenlenmesi nedeniyle kimse cezalandırılamaz (nulla poena sine lege praevia).

• Gene kanunilik ilkesinin getirdiği bir başka koşul da failin aleyhine kıyas yasağıdır. Hukuk biliminde kıyas, kanunda boşluk bulunması halinde bu boşluğun en benzer hukuk kuralı bulunarak doldurulmasını ifade eder. Ceza hukukunda kıyas, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 2. maddesinin 3. fıkrasında “Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamaz.” şeklinde belirtildiği üzere uygulanamaz (nulla poena sine lege stricta).

2. Suçta ve cezada kusur ilkesi

• Ceza hukuku anlamında kusur, bir fiilin isnat yeteneği mevcut bir kimse tarafından bilerek ve istenerek işlenmesidir. Yani, failin cezalandırılabilmesi için fiili bilerek ve isteyerek yapmış olması gerekir. Bu ilkeden de ancak fiili bizzat işlemiş failin cezalandırılabileceği ilkesi türetilmiştir. Bu ilke de 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 20. maddesinin 1. fıkrasında yer almaktadır: “Ceza sorumluluğu şahsîdir. Kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz.”

Ceza Muhakemesi Nedir?

Ceza Muhakemesi, Ceza hukukunun belirlemiş olduğu suçların ihlal edilmesi durumunda, ceza muhakemesi devreye girer. Ceza muhakemesi, suçun işlenip işlenmediğini, suç işlenmişse failinin veya faillerinin kim olduğunun tespiti, kusurlarının olup olmadığının, kusurlu ve sorumlu iseler bu sorumluluğun miktarını ve türünün belirlenmesi faaliyetidir.

Ceza Muhakemesi Hukuku

Ceza muhakemesini yani suçun ve suçlunun tespiti için yürütülen bir takım faaliyetleri düzenleyen hukuk dalına ceza muhakemesi hukuku denir.

Ceza muhakemesinin amacı şüpheli/sanığın haklarına saygı duyarak onun suçu işleyip işlemediği konusundaki MADDİ GERÇEĞİ ortaya çıkarmaktır. Ceza muhakemesi hukukunda vicdani delil sistemi geçerlidir. Hakim hiçbir delille bağlı değildir.

5271 Sayılı Türk Ceza Muhakemesi Kanununa göre, ceza muhakemesinin nasıl yapılacağı hususundaki kurallar ile bu sürece katılan kişilerin hak, yetki ve yükümlülüklerini düzenler.

Ceza Hukuku Hükümleri

Bir fiilin cezalandırılması için gerekli olan düzenlemeleri içeren ceza hukuku, genel hükümler ve özel hükümler olmak üzere ikiye ayrılır. Ceza kanununun genel hükümler kısmı, kusur, teşebbüs, iştirak gibi tüm suçlar bakımından uygulama alanı bulan hükümlerdir. Ceza kanununun özel hükümleri ise, düzenlenen genel suçlar ve özel ceza kanunlarını içerir.

Ceza Hukuku Genel Hükümler

Ceza hukukunda genel kısım, suçlar ve yaptırımlara ilişkin genel olarak düzenlenen hükümleri kapsar. Buradaki düzenlemelerde suçun unsurları, cezai sorumluluk, sorumluluğun ortadan kalkması, yaptırımları, ceza türleri gibi konular vardır.

Ceza Hukuku Özel Hükümler

Ceza hukukunun özel kısmında, çeşitli suç tipleri ayrı ayrı ele alınır. Düzenlenen bu suçların tanımı yapılır. Unsurları ve suça etki eden haller incelenir.

Ceza Hukuku Avukatı

Toplum içerisinde düzenlenen kanunlara tabii olanların, bunları ihlal etmeleri olağandır. Düzenlenen bu ceza kanunlarının ihlal edilmesi halinde suç dediğimiz kavram ortaya çıkmaktadır. Ancak kanunun ihlal edilmesiyle ortaya çıkan suçta gerek suçlunun tespiti ve uygulanacak adil bir cezanın varlığı yargılama ile belirlenir. İşte yapılacak olan bu yargılamada savunmanın vazgeçilemez unsuru, ceza hukuku avukatı olmaktadır. Çünkü herkesin savunulmaya hakkı vardır. Bu bir şüpheli veya sanıkta olabilir, işlenen suçtan zarar gören bir müştekide olabilir.

Ceza Avukatı Nedir?

Mahkemelerde yargılama üç saç ayağı üzerine kuruludur.

1. İddia makamı,
2. Savunma makamı
3. Karar makamı

Yargılamadaki savunma makamını avukat temsil eder.

Ceza avukatı, ceza yargılamasındaki savunmayı temsil eder. Ağır ceza mahkemelerinde, asliye ceza mahkemelerinde ve sulh ceza hakimliklerinde ceza avukatı görev alır. Suç işleyen ve suça sürüklenen kişilerin veya işlenen suçtan zarar görenlerin ulaşabileceği en doğru kişi iyi bir ceza avukatıdır.

Ceza Avukatı Önemi

Ülkemizde yargılamalar çok uzun sürmekte, adalet yerini bulurken gecikmektedir. Ceza avukatı önemi, uzun süren bu yargılamalarda ön plana çıkmaktadır. Çünkü, yargılamanın savunma makamını oluşturan ceza avukatı, delillerin toplanmasını, tanıkların tespitini ve yargılamanın taraflar için adil bir şekilde ilerlemesini sağlar. Ceza mahkemesinde yargılanan ancak gerçekte hiçbir suçu olmayan biri için ceza avukatı önemi yadsınamaz derecedir.

Ceza Avukatı Görevi Nedir?

Suç işlemediği halde mahkemelerde yargılanan insanlara, şüpheli veya sanık olarak bulunduğu mahkemeden adil yargılanma talep edenlere, avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti ceza avukatının görevidir. Ayrıca, sanığın savunmasının en iyi bir şekilde yapılması, yapılacak duruşma öncesi lehine olacak durumların tespit edilmesi de ceza avukatlarının en temel görevleri arasındadır. 

Ceza Avukatı Görev Alanı ve Sorumlulukları

Ağır ceza mahkemeleri ve asliye ceza mahkemelerindeki yargılamalarda savunma yapmak ceza avukatı görev alanı içindedir. Kamu hizmeti niteliğinde olan avukatlık mesleğinde, avukatın takip edeceği dosyada sorumluluğu noterden usulüne uygun vekaletin düzenlenmesiyle başlar. Müvekkil avukata noterden çıkartacağı genel dava vekaletnamesi ile kendi uhdesinde olan dosyaya vekil tayin etmiş olur. Ceza avukatı sorumluluğu dosyanın kesinleşmesi ile veya dosyadan istifa etmesiyle, istifa ettiği tarihten sonra 15 gün içinde sonlanır.

Ceza Avukatı Hangi Davalara Bakar?

Geçmişten günümüze insanlar toplum içinde yaşadığından bu yana suç ve suçlu var olmuştur. İşlenen suçta, suça maruz kalan kişide aynı topluma aittir. Ceza avukatı kimi zaman suça sürüklenen kimi zaman suçtan zarar görenin adalet önünde savunucusudur. Ceza avukatı, adam öldürme, yaralama, tehdit, yağma, hırsızlık, uyuşturucu, konut dokunulmazlığını ihlal, hakaret vb. suçlara ilişkin ceza davalarına bakar.

Kamu hizmetini icra eden avukatlar için, teoride bir suç ya da dava ayrımı yokken, pratikte bu ayrım bazen olabilmektedir. Çünkü ceza alanında uzman, en iyi ceza avukatının kendisini sürekli geliştirmesi, kanunları, içtihatları ve emsal mahkeme kararlarını takip etmesi gibi bir durum söz konusudur.

Ceza Avukatı Davası Ne Kadar Sürer?

Ülkemizde yargılamalar çok uzun sürmekte, mahkeme kararını çoğu kez çok geç vermekte ve yargılama sürüncemede kalmaktadır. Ancak, Adalet Bakanlığı’nın bu durumu önlemek için bazı çalışmaları vardır. Bunların başında hedef süre uygulaması gelmektedir. Yargıda hedef süre ile hakimlere bakmakta oldukları davayı sonuçlandırabilecekleri en uzun süreyi belirlemekte ve yargılamanın bu süre zarfında bitirilmesini istemektedir. Ceza mahkemelerinde de hedef süre uygulaması ile ceza avukatı davaları daha kısa sürede sonuçlandırılması amaçlanmaktadır. Normalde günümüz şartlarında ağır ceza mahkemelerinde görülmekte olan ceza davaları 1 ila 3 yıl arasında, asliye ceza mahkemesindeki yargılamalar ise 1 ila 2 yıl arasında sonuçlanmaktadır.  

Ceza Avukatı Aynı Anda Kaç Kişinin Savunmasını Yapabilir?

Ceza mahkemelerindeki yargılamalarda savunma makamını temsil eden avukatlar için, müşteki veya sanık bakımından temsil konusunda bir sınırlama yoktur. Ceza avukatı aynı anda kaç kişinin savunmasını yapabilir sorusu, sanıklar arasında menfaat çatışması bulunması halinde önem kazanır. Çünkü sanıklar arasında menfaat çatışması var ise ayrı ayrı avukatlar ile temsil edilmek zorundadır. Menfaat çatışmasının varlığında, yargılama aşaması devam ederken suçun veya suçlunun değişme ihtimali söz konusudur. Ceza davasında aralarında bir bağ veya bağlantı yok ise, bir avukat tüm sanıkları ve tüm katılanları temsil edebilir.

Ceza Avukatı Nasıl Olunur?

Hukuk fakültesi mezunu olan herkes, avukatlık stajını başlatmaya hak kazanır. Bir yıl süren avukatlık stajı sonrasında kişinin avukatlık mesleğine kabulü yapılır. Avukatlık mesleğinde herhangi bir branş alanı yoktur. Avukatlık ruhsatnamesi olan her avukat ceza davalarına takip edip ceza avukatlığı yapabilir. Ancak pratikte belirli bir alanda ihtisaslaşma söz konusudur. Yani ceza alanında kendini geliştiren, ceza kanunlarına, infaz kanunlarına, içtihatlara, güncel mahkeme kararlarına hâkim olan avukat en iyi ceza avukatı olarak değerlendirilebilir. Çünkü ceza hukuku bilgi birikimi ve tecrübe gerektiren bir alandır. Ve bu alanda çalışacak avukat yeterli bir donanıma sahip olmalıdır.

Ceza Mahkemelerinin Görevleri Nelerdir?

Ceza hukuku kapsamında düzenlenen genel hükümler ve özel hükümler, suç tiplerini, suç tanımını ve suçun kapsamını belirler. Ceza muhakemesi hukuku ise önceden belirlenmiş olan bu suçların işlenmesi halinde yapılacak olan yargılamaları ve uygulamaları düzenler. Ceza muhakemesi dahilinde yapılacak olan yargılamalarda ceza mahkemelerinin görevleri de belirlenmiştir. Ceza mahkemelerinin görevleri, suçun vasfına, suç tipine ve suç miktarına göre değişiklik göstermektedir. Buna göre;

Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası, müebbet hapis cezası ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, ağır ceza mahkemesi görevlidir. Kanunda belirlenen infaz süresine ve 10 yıl ve daha az hapis cezası gerektiren davalarda asliye ceza mahkemesi görevlidir.

Ağır Ceza Mahkemesi

Ülkemizdeki yargı sisteminde ağır ceza mahkemeleri, ilk derecedeki yargı faaliyetini yürütür. Ağır ceza mahkemesinin vermiş olduğu kararlar sırasıyla bölge adliye mahkemelerinde ve Yargıtay’da incelenir. Ağır ceza mahkemeleri heyet halinde çalışmalarını yürütür. Heyette bir başkan ve iki üyeden oluşur. Ağır ceza mahkemesinde görülmekte olan davalarda duruşmalara cumhuriyet savcısı da iştirak eder.

Her il merkezinde ağır ceza mahkemesi bulunur. İş yoğunluğuna göre ağır ceza mahkemeleri illerde birden fazlada kurulabilir. Bu mahkemeler kurulduğu ilin adı ile anılır. Örneğin; İstanbul ağır ceza mahkemesi, Ankara ağır ceza mahkemesi, Burhaniye ağır ceza mahkemesi, Balıkesir ağır ceza mahkemesi ve Bandırma ağır ceza mahkemesi gibi isimlendirilir.

2019 tarihi itibariyle Şanlıurfa’da iki ağır ceza mahkemesi bulunmaktadır. Şanlıurfa ağır ceza mahkemeleri, Burhaniye adliye sarayında hizmet vermektedir. Halihazırda Edremit’te ağır ceza mahkemesi olmayıp, Edremit’te işlenip ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlar Burhaniye Ağır Ceza Mahkemesinde yargılanmaktadır.

Asliye Ceza Mahkemeleri

Yargı örgütü içerisinde bir diğer ilk derece yargı mercii de asliye ceza mahkemeleridir. Ağır ceza mahkemesinin görev alanına girmeyen tüm yargılama faaliyetleri asliye ceza mahkemesince yürütülür. Asliye ceza mahkemeleri her il ve ilçe merkezinde kurulmuştur. Asliye ceza mahkemeleri de ihtiyaca göre birden fazla kurulabilir. Kurulan bu asliye ceza mahkemeleri kuruldukları ilin adı ile isimlendirilir. Örneğin; Edremit asliye ceza mahkemesi, Burhaniye asliye ceza mahkemesi, Balıkesir asliye ceza mahkemesi, Ayvalık asliye ceza mahkemesi ve Ayvacık asliye ceza mahkemesi gibi adlandırılır.

Edremit asliye ceza mahkemeleri Edremit adliye binasında hizmet vermektedir. Gazicelal mahallesinde bulunan Edremit adliye sarayı içerisinde hali hazırda 5 asliye ceza mahkemesi vardır.  Ağır ceza mahkemelerinin görev alanına girmeyen tüm davalar Edremit asliye ceza mahkemesince takip edilmektedir.

GÜLEŞCİ Hukuk ve DANIŞMANLIK Olarak Ceza Hukuku Alanında Verdiğimiz Hizmetlerden Bazıları;

Güleşci Hukuk Danışmanlık  olarak alanında uzman avukat ekibimizle ceza yargılamasının temelini oluşturan soruşturma aşamasından, mahkemece yapılan kovuşturma aşamasına kadar gereksinim duyulan her türlü hukuki sorunda detaylı bir çalışma yapmaktayız. Mahkemece verilen kararlar sonrasında ise gerekli kanun yollarına başvuruları ve infaz aşamasına ilişkin süreci Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemeleri Kanunu ve İnfaz Hukuku çerçevesinde titizlikle yürütmekte ve müvekkillerimize her aşamada Hukuki Danışmanlık ve Avukatlık Hizmeti sunmaktayız. Her türlü destek ve bilgi için Güleşci  hukuk büromuzdan destek sağlayabilirsiniz.