Yazılar

İşten Çıkış Kodunun Düzeltilmesi Davasında Husumet Kime Yöneltilir? Yargıtay Kararı

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi         2023/2724 E.  ,  2023/5948 K.
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı asıl dava dilekçesinde; davalı … AŞ’ye (Securitas Şirketi) ait işyerinde çalışmakta iken noter aracılığıyla ihtar göndererek … sözleşmesini … taraflı olarak feshettiğini, ancak işten çıkış bildirgesinin 29 kod ile bildirilmesi nedeniyle hiçbir yerde … bulamadığını belirterek mağduriyetinin telafi edilmesini, maddi ve manevi tazminat hakkının saklı kalması kaydıyla … çıkış kodunun değiştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı … vekili, zamanaşımı def’inde bulunmuş, davacının … sözleşmesinin devamsızlık sebebiyle ve haklı nedenle feshedilerek, işten ayrılış nedeninin de Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) bu şekilde bildirildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı SGK Başkanlığı vekili; derdestlik, husumet, hak düşürücü süre ve yetki itirazı ile zamanaşımı def’inde bulunmuş, Kurumlarının işlemlerinin yasal mevzuat gereği yapılmış olduğunu, herhangi bir hukuka aykırılık ve yanlışlık bulunmadığını, dava konusu uyuşmazlık nedeni ile Kuruma usulüne uygun bir başvuru olup olmadığının resen araştırılarak başvuru olmaması hâlinde davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; … 3. … Mahkemesinin 29.03.2016 tarihli ve 2013/581 Esas, 2016/246 Karar sayılı dosyasının incelenmesinden davacı … … tarafından içlerinde işbu davanın davalısı Securitas Şirketinin de bulunduğu davalılar aleyhine açılan işçilik alacağı davasında, davacının davalı işveren bünyesinde 27.04.2011 – 14.08.2013 tarihleri arasında çalıştığı, … sözleşmesinin davacı tarafından noterden keşide edilen ihtarname ile fazla çalışma ücretlerinin ödenmemesi sebebiyle haklı olarak feshedildiği, bu hususunun aksinin davalı işverence ispatlanamadığından, davacının kıdem tazminatına hak kazandığı anılan kararın gerekçesinde belirtilerek davacının kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücreti alacağının hüküm altına alındığı ve söz konusu dosyada verilen kararın Dairemizin 15…..2020 tarihli ve 2017/15740 Esas, 2020/5582 Karar sayılı ilâmı ile onandığı ve böylece davacının … sözleşmesinin haklı nedenle kendisi tarafından feshedildiği hususunun kesinleşmiş olduğunun anlaşıldığı, bu durumda işten çıkış kodunun 25 olduğunun açık olduğu, hâl böyle iken işveren tarafından SGK’ya bildirilen sigortalı işten ayrılış bildirgesinde sigortalının işten ayrılış nedeni olarak gösterilen 29 kodunun gerçeğe uygun olmadığı, davacının işten ayrılış kodunun 25 olarak düzeltilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davalı … vekili istinaf başvurusunda; davacının … sözleşmesinin devamsızlık yapması neticesinde haklı nedenle feshedildiğini, SGK’ya gerekli bildirimlerin bu doğrultuda yapılmış olup işten ayrılış bildirgesinin davalı Kurumca düzenlendiğini, davacının işten ayrılış kodunun değiştirilmesi yönündeki kararın hukuki ve maddi dayanaktan yoksun olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı SGK Başkanlığı vekili istinaf başvurusunda; Kurum işlemlerinin yasal mevzuat gereği yapılmış olup herhangi bir hukuka aykırılık ve yanlışlık bulunmadığını, dava konusu uyuşmazlık nedeni ile Kuruma usulüne uygun bir başvuru olup olmadığının resen araştırılarak başvuru olmaması hâlinde davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, işten ayrılma kodu bildirim işleminin haksız olduğunun tespiti ve iptaline ilişkin davanın hukuki yarar yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, vakıa mahkemesi hâkiminin objektif, dosyadaki verilerle çelişmeyen tespitlerine ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davalı … vekili temyiz başvurusunda; istinaf başvurusundaki sebepleri tekrar etmiş ve Bölge Adliye Mahkemesince eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz başvurusunda; istinaf başvurusundaki sebepleri tekrar etmiş ve Bölge Adliye Mahkemesince eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, işten ayrılış bildirgesindeki ayrılış kodunun gerçeği yansıtıp yansıtmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 … maddesi.

3. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı … vekilinin tüm, davalı SGK vekilinin ise aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Belirtmek gerekir ki işten ayrılış kodunun düzeltilmesine yönelik tespit davalarının yasal muhatabı işveren olup SGK’ya husumet yöneltilmesi doğru değildir. Davalı SGK’ya yönelik açılan davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile davanın kabul edilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı … Şirketine iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Sosyal Güvenlik Hukukuna İlişkin Kısa Bilgiler

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Alabilmenin Şartları

8.9.1999-30.4.2008 tarihleri arasında ilk defa sigortalı olanlar emeklilikte yaş dışında diğer şartları sağlamak koşuluyla kıdem tazminatı alabilmeleri için;
????7000 prim gününü tamamlamaları
???? Ya da 25 yıl sigortalılık suresi ve 4500 prim günü şartını sağlamaları gerekir.

 

Hangi Statüden Emekli Olunur? 

✅ 30.04.2008 tarihinden önce sigortalı olanlar son 2520 günde hangi statüde(SSK, Bağ-kur, E. Sandığı) hizmetleri daha fazlaysa o statüden emekli olur
✅ 01.05.2008 tarihinden sonra sigortalı olanlar tüm çalışma hayatı boyunca hangi statüde hizmetleri fazlaysa o statüden emekli olur.

 

Prim / Sigortalılık İlişkisi

✅18 yaşın altında ödenen primler, toplam prim ödeme gün sayısına ve kademeli yaş hesabına dahil edilir ancak sigortalılık süresinin başlangıcı 18 yaşın dolduğu tarihten başlar
✅1/4/1981’den önce ise yaşa bakılmaksızın giriş tarihi sigortalılık süresi başlangıç tarihi kabul edilir

 

Çalışma Süreleri 

✅Haftalık çalışma süresi en çok 45 saat
✅Günlük çalışma üst sınırı 11 saat
✅Gece çalışma üst sınırı (sağlık, güvenlik ve turizm işleri hariç) 7,5 saattir.
✅Bu süreleri aşan çalışmalar fazla çalışma olup, %50 zamlı ödenir.
✅Fazla çalışma süresi yılda 270 saati aşamaz.

 

Deneme Süreli İş Sözleşmeleri

✅Deneme süresi 2 aydır, toplu iş sözleşmesi ile 4 aya kadar uzatılabilir.
✅ İşveren veya işçi deneme süresi içinde sözleşmeyi feshederse tazminat ödemez.
✅Deneme süreci, sigorta konusunda imtiyaz sağlamaz. İşçinin sigortası zamanında yapılmalı ve ücretleri tam ödenmelidir.

İşsizlik Ödeneği (İşsizlik Maaşı)  

✅ İşsizlik ödeneği için 30 günlük başvuru süresi, zamanaşımı değil hak düşürücü süredir.
✅ 30 günlük başvuru süresini geçiren sigortalı, ne zaman işsizlik ödeneğine başvurursa kalan süreleri için işsizlik ödeneğine hak kazanır.

 

Yabancılar İçin Çalışma İzni

✅ Çalışma izni olmadan yabancı uyruklu çalıştıran işverene normal sigortasız çalıştırma cezası hariç 35.816 TL,
✅ Çalışma izni olmaksızın bağımsız (4b) çalışan yabancıya 28.655 TL,
✅ Çalışma izni olmaksızın çalışan yabancı işçiye 14.319 TL idari para cezası uygulanır.(2023)

 

Emeklilik Hesabında Dikkate Alınan Hizmetler

Emeklilik başvurusunda;
✅Şüpheli(ş) kodlu işyerlerinden bildirilen hizmetler hesaplamaya dahil edilir
✅Kontrollü(k) ve sahte(s) kodu bulunan işyerlerinden bildirilen hizmetler dikkate alınmaz
✅ş ve k kodlu işyerleri için yapılacak denetim sonucuna göre yeni işlem tesis edilir.

 

Sigorta Borçlanması

✅ Askerlik, doğum v.b. hizmet borçlanmaları ihtiyaç olan sure kadar yapılabilir.
✅ Borçlanma ödendikten sonra vazgeçilmesi durumunda, emekli aylığı bağlanmaması koşulu ile borçlanılan tutar geri talep edilebilir.

 

2023 Cenaze Ödeneği

2023 yılı için;

✅ Cenaze ödeneği tutarı: 2054 TL

✅ Emzirme ödeneği turarı: 520 TL

 

Prim Gün Sayısına Ekleme

✅Ağır engelli çocuğu bulunan kadın sigortalıların 1.10.2008 tarihinden sonraki hizmetlerinin 1/4’ü prim ödeme gün sayısına eklenir ve bu süre yaştan da indirilir
✅Sadece 4A’lı çalışan kadın değil 4B, 4C, Ek5, Ek6, Ek9 kapsamında çalışan kadınlar da bu uygulamadan yararlanabilir.

 

Geçici İş Göremezlik Ödeneği

Geçici iş göremezlik ödeneği (Rapor parası)
✅ İş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle her gün için,
✅ Hastalık nedeniyle 3. günden (ilk 2 gün ödenmez) başlamak üzere her gün için ödenir.

 

İş Kazası 

✅ İş kazası sonucunda gelir bağlanması veya rapor parası ödenmesi için gün şartı aranmaz.
✅ İş kazası sonucunda vefat eden sigortalının hak sahiplerine gün şartı aranmaksızın gelir bağlanır.

 

Yıllık Ücretli İzin

✅İşçinin kullanmadığı yıllık izinleri bir sonraki yıla devreder ve devreden izinler diğer yıl kullanılmasa bile yanmaz.

✅İşçiye, işten ayrıldığında kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretleri, işten ayrıldığı tarihteki ücreti üzerinden ödenir.

 

İşsizlik Ödeneği

Hizmet akdinin feshinden önceki son üç yıl içinde;
✅600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 180 gün,
✅900 gün primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 240 gün,
✅1080 gün primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 300 gün,
işsizlik ödeneği ödenir.

İşsizlik Ödeneğinin Miktarı – 2023

2023 yılında işsizlik ödeneği(maaşı);

✅ En düşük 3.972,82 TL,

✅ En yüksek 7.945,63 TL olmuştur.

 

✅Hastalık raporlarında 3 günden az raporlar için geçici iş göremezlik ödeneği ödenmez.
✅ Bu nedenle hastalık vaka türündeki 1 veya 2 günlük raporlar için işveren tarafından çalıştı-çalışmadı bildirimi yapılmasa bile idari para cezası uygulanmaz.

 

Genel Sağlık Sigortası (GSS) Sağlık Hizmetlerinden Yararlanma

✅ 4a-4b-4c kapsamındaki sigortalılardan; işten ayrılış tarihlerinden itibaren geriye dönük 1 yıl içerisinde 30 gün primi bulunanlar işten ayrılış tarihinden sonra 10 gün
✅ 90 gün primi bulunanlar işten ayrılış tarihinden sonra 100 gün daha sağlık hizmetlerinden yararlanırlar.

 

Kıdem Tazminatının Hesabı

Kıdem tazminatı;
✅Her tam yıl için 30 günlük brüt ücret üzerinden hesaplanır.
✅Bir yıldan artan süreler için oranlanarak hesap yapılır.
✅Ödenecek miktarda son aydaki brüt ücret baz alınır.

 

Maluller İçin Yaşlılık Aylığı (Kolaylaştırılmış Emeklilik)

Çalışma gücü kayıp oranı;

✅ %50-%59 arasında olanlar 16 yıl sigortalılık süresi ve 4320 gün
✅ %40-%49 arasında olanlar 18 yıl sigortalılık süresi ve 4680 günü olması durumunda yaş şartı aranmaksızın yaşlılık aylığına hak kazanırlar.

× Whatsapp